Ж.Саранцэцэг: Эрхтэн шилжүүлэн суулгалтын олон улсын хоёрдугаар хурлыг зохион байгуулах гэж байна

Монгол улсад Эрхтэн шилжүүлэн суулгалтын олон улсын хоёрдугаар хурлыг долдугаар сарын 9, 10-ны өдрүүдэд Blue Sky зочид буудалд зохион байгуулагдах юм байна.

Энэ хурлын талаар хурлын зохион байгуулах хорооны дарга, Эрхтэн Шилжүүлэн Суулгах Монголын Холбооны удирдах зөвлөлийн гишүүн УНТЭ-ийн Эмнэлзүйн эмгэгсудлалын нэгдсэн лабораторийн Эмнэлзүйн тусламж эрхэлсэн эрхлэгч АУ-ны доктор Ж.Саранцэцэгтэй ярилцлаа.

Энэхүү хурлыг “Олон улсын хоёрдугаар хурал” гэж тодотгосон талаар та мэдээлэл өгөхгүй юу?

Манай улсад Эрхтэн шилжүүлэн суулгах эмчилгээ сүүлийн жилүүдэд амжилттай нутагшиж байна. Иймээс Долоодугаар сарын 9,10-ны өдрүүдэд Улаанбаатар хотноо “Эрхтэн шилжүүлэн суулгалтын хүний нөөцийг чадавхижуулах нь” нэртэй Олон улсын хоёрдугаар хурлыг зохион байгуулахаар бэлтгэл ажлууд хийгдэж байна.  Олон улсын гэх тодотголтой байгаа нь энэхүү хурлыг Эрхтэн Шилжүүлэн Суулгах Монголын Холбоо, ЭМЯ, УНТЭ, Дэлхийн эрхтэн шилжүүлэн суулгалтын нийгэмлэг (TTS), Солонгос улсын эрхтэн шилжүүлэн суулгалтын нийгэмлэг (KST), Япон улсын эрхтэн шилжүүлэн суулгалтын нийгэмлэг (JST), Vitallink, Raphael International байгууллагууд хамтран зохион байгуулж хуралд 10-аад орны 20 гаруй зочид, профессорууд манай эмч нар оролцон 70-аад сэдвээр лекц уншигдаж хэлэлцүүлэг зохиогдоно.

Долоодугаар сарын 9,10-ны өдрүүдэд Улаанбаатар хотноо “Эрхтэн шилжүүлэн суулгалтын хүний нөөцийг чадавхижуулах нь” нэртэй Олон улсын хоёрдугаар хурлыг зохион байгуулахаар бэлтгэл ажлууд хийгдэж байна.

Тус олон улсын хурлыг зохион байгуулснаар манай улсад ямар ач холбогдолтой вэ?

Олон улсын хуралд эрхтэний донор болон эрхтэн шилжүүлэн суулгалттай холбоотой эрхзүйн зохицуулалт, бүтэц, олон улсын байгууллагын бодлого, удирдамжуудыг хэлэлцэнэ. Эрхтэн шилжүүлэн суулгахад Донорын асуудал хөндөгддөг. Манай улсын хувьд “Донорын тухай” хуулийн шинэчилсэн найруулгыг УИХ-аар хэлэлцэж байгаа. Энэ 9,10-нд болох хурлын үеэр хуульд шинэчилсэн найруулгаар ямар өөрчлөлт орж байгаа талаар иргэдэд зөв мэдээллийг өгөх юм. Нөгөө талаар шийдвэр гаргагч талуудад “Эрхтэний донор, эрхтэн шилжүүлэн суулгалт”-ын тухай Олон улсын өнөөгийн чиг хандлага, эрхзүйн зохицуулалтыг хэрхэн шийддэг талаар нэгдсэн ойлголт олгох , Монгол улсын хувьд энэ тал дээр төрийн зохицуулалт ямар байх, эрхтэний донор болон шилжүүлэн суулгалттай холбоотой баримт бичгүүд, төрийн байгууллагууд хоорондын хамтын ажиллагааны талаар хэлэлцэх ач холбогдолтой.

Мөн нийт ард түмэнд Донорын тухай мэдээллийг өгөөд зогсохгүй эмч, судлаачдад бөөр, элэг, цус төлжүүлэгч үүдэл эс, зүрх шилжүүлэн суулгалтын үндсэн суурь ухагдахуунаас инноваци, технологийн дэвшилийг хамарсан өргөн хүрээний мэдлэгийг олгож, эрхтэн шилжүүлэн суулгалттай холбоотой эрдэм шинжилгээ, судалгааны үр дүнг хэлэлцэж, судалгааны арга барил, эрдэм шинжилгээний бүтээл бичих чадварыг сайжруулах, хүний нөөцийг чадавхижуулах зорилготой юм.

Хурлын эхний өдөр буюу 7 дугаар сарын 9-ний өдөр нэгдсэн хуралдаан болох бөгөөд эрхтэн шилжүүлэн суулгалтын үндсэн бүрэлдэхүүн оролцогч талууд, төрийн зохицуулалт, донорын болон эрхтэн шилжүүлэн суулгалтын нэгдсэн бүртгэл гэж юу болох, донор эрхтэнийг хэрхэн хуваарилах ёстой, тархины үхэл гэж юу вэ, Азийн орнууд донорын бүртгэлийг хэрхэн хийдэг талаар нийтлэг сэдвүүдээр 15 лекц тавигдана.

Харин хурлын хоёр дах буюу 7 дугаар сарын 10-ны өдөр бөөр, элэг, цус төлжүүлэгч үүдэл эс, зүрх шилжүүлэн суулгалттай холбоотой 4 салбар хуралдаан болно. Мөн “Амьдрал бэлэглэе” сэдэвт эрхтэний донорыг олон нийтэд таниулах үйл ажиллагааг Ю.Цэдэнбалын нэрэмжит талбайд зохион байгуулна. Энэ өдрийн онцлох гол арга хэмжээний нэг нь олон улсын байгууллагуудтай хамтран хэвлэлийн бага хурлыг зохион байгуулахаар төлөвлөсөн.

Манай улсын хувьд элэг, бөөр, цусны үүдэл эс шилжүүлэн суулгах мэс заслийг нутагшуулсан гэж хэлж болох байх. Сүүлийн үед тархины харвалт өндөр орны тоонд орох болсон гэж сонссон. Эрхтэн шилжүүлэн суулгалт нь гадаадын орнуудтай үнэ өртгийн хувьд харьцуулвал? Энэ талаар?

Эрхтэн шилжүүлэн суулгалтын тогтолцоог зөв нэвтрүүлэхэд эрхтэн шилжүүлэн суулгах эмнэлэг болох УНТЭ, Хавдар судлал, донор эмнэлэг болох ГССҮТ болон Сэхээн амьдруулах тусламж үзүүлдэг бүх эмнэлгүүд төрийн нэгдсэн зохицуулалт дор хамтарч ажиллах ёстой. Анх УНТЭ-т 1996 онд бөөр шилжүүлэн суулгах мэс засал хийгдэж, 2006 оноос хойш жил бүр тасралтгүй энэ төрлийн мэс заслыг хийж байна. Мөн элэг болон цусны үүдэл эс шилжүүлэн суулгах мэс заслыг УНТЭ-т хийж байна. Эрхтэн шилжүүлэн суулгах технологийг нутагшуулж эхэлснээс хойш энэ нь зөвхөн нэг эмнэлгийн, хэсэг мэргэжилтний ажил юм шиг явсаар ирсэн дутагдалтай талтай. Манай улсад донор эмнэлгүүдийн үйл ажиллагааг эрчимжүүлэх шаардлагатай байгаа. Манай оронд тархины харвалт өндөр байдаг. Тархины харвалт болон тархины гэмтлийн улмаас тархи эргэшгүй өөрчлөлтөнд орсон донор найман хүний амь аврах боломжтой. Энэ чиглэлээр нийгэмд зөв ойлголт өгөх, тархины үхэлтэй донорыг таниулах нь тус хурлын бас нэгэн зорилго юм. Эрхтэн шилжүүлэн суулгалтын төлбөрийн дийлэнх хувийг эрүүл мэндийн даатгалын сангаас санхүүжүүлэх тухай хэлэлцэж байгаа. Манай улсад эрхтэн шилжүүлэн суулгалтын өртөг нь гадаадын орнуудынхаас харьцангуй бага байдаг.

Эрхтэн шилжүүлэн суулгах мэс засал гэдэг бол маш их ур чадвар, дадлага туршлага шаардсан ажил. Тэгвэл УНТЭ-ийн хувьд цаашид ямар төрлийн мэс заслыг Монголд нутагшуулах зорилт тавин ажиллаж байна вэ? Боловсон хүчний сургалтын талаар?

Эрхтэн шилжүүлэн суулгах мэс засал гэдэг бол олон мэргэжилтний хамтын ажиллагаа буюу багийн ажил юм. Өндөр технологийг нутагшуулна гэдэг нь боловсон хүчний хувьд ч, удирдлагын хувьд ч маш их эрсдэлтэй, хариуцлагатай ажил байдаг. Амжилттай, зөв нутагшуулвал манай улсын анагаах ухаанд оруулж байгаа хувь нэмэр болно. Манай эмнэлгийн хувьд зүрх шилжүүлэн суулгах мэс заслыг хийхээр бэлтгэл ажлыг хийж, амьтан дээр туршилтын мэс заслыг амжилттай хийсэн. Дараа нь зүрх, нойр булчирхайг шилжүүлэн суулгах мэс засал, эмчилээг  нэвтрүүлэх байх гэж бодож байна. УНТЭ-ийн захиргаа эмч, эмнэлгийн ажилтануудынхаа мэргэжил ур чадварыг дээшлүүлэх тал дээр анхаарч ажилладаг. Тухайлбал, элэг, үүдэл эс шилжүүлэн суулгалтын мэргэжилтнүүдээ БНСУ-ын эмнэлгүүд дээр богино хугацааны сургалтад жил бүр хамруулдаг сайн талтай.