Мансууруулах эм, сэтгэцэд нөлөөт бодис бол тоглоом биш

Нийслэлийн прокурорын газрын Хэрэг бүртгэх, мөрдөн байцаах ажиллагаанд хяналт тавих II хэлтсийн хяналтын прокурор Б.Ариунтөртэй ярилцлаа. 

-Залуучуудын дунд нэгнээ даган дуурайх, догь байх гэсэн бодол нь мансууруулах эм, сэтгэцэд нөлөөт бодис хэрэглэх хандлагыг хэрхэн бий болгож байна вэ?

Зуны улирал эхэлж, аялал зугаалга, олон нийтийн арга хэмжээ, баяр наадам идэвхтэй зохион байгуулагдаж буй энэ үед залуучууд, найз нөхдийн хүрээнд хамтдаа цагийг өнгөрүүлэх нь улам бүр нэмэгдэж байна. Энэ нь амралт, чөлөөт цагийг зөв боловсон өнгөрүүлэх таатай боломж хэдий ч зарим тохиолдолд архидан согтуурах, согтууруулах ундааг хэтрүүлэн хэрэглэх, мансууруулах эм болон сэтгэцэд нөлөөт бодис хэрэглэх зэрэг донтолтод хүргэх эрсдэлтэй зуршил бий болох, улмаар зөрчил, гэмт хэргийн шинжтэй үйлдэлд уруу татагдах нөхцөлийг бүрдүүлэх сөрөг талтай байдаг.

Иймд, ялангуяа өсвөр үеийнхэн болон залуучууддаа хандан мансууруулах эм, сэтгэцэд нөлөөт бодистой холбоотой дараах анхааруулга мэдээллийг хүргэж байна.

Мансууруулах эм, сэтгэцэд нөлөөт бодис гэдэг бол “сонирхоод нэг үзье”, “амьдралдаа ядаж нэг удаа хэрэглэж үзэх зүйл” мэтээр хандаж болохоор, туршиж үзэх ёстой тоглоом биш юм. Та нэгэнт хэрэглээд эхэлчихвэл, тухайн бодисоор тоглох биш харин та өөрөө тоглоом нь болж, тэр бодист захирагдаж эхэлдэг. Энэ бол хатуу үнэн юм.

Учир нь мансууруулах эм, сэтгэцэд нөлөөт бодис гэдэг нь хүний сэтгэл зүй, төв мэдрэлийн тогтолцоонд шууд нөлөөлдөг, донтох шинж чанартай химийн болон байгалийн гаралтай бодисуудыг хэлдэг. Эдгээр бодисууд нь хүнийг өөрийн эрхгүй дахин дахин хэрэглэхэд хүргэж, улмаар бие махбод болон оюун санааны хамаарал үүсгэдэг.

Мансууруулах бодис нь төв мэдрэлийн тогтолцоог гэмтээж, байнгын донтох өвчин үүсгэхийн зэрэгцээ сэтгэцийн эмгэгүүдийг бий болгодог. Мөн зүрх судас, элэг, бөөр, уушгины үйл ажиллагааг алдагдуулж, амь насанд аюултай хордлого, зүрхний зогсолт үүсгэх эрсдэлтэй. Ийм бодисыг хэрэглэснээр эрүүгийн хариуцлага хүлээх, ажил амьдрал болон гэр бүлээ алдах эрсдэлтэй байдаг.

-Хэрэв залуус мансууруулах эм, сэтгэцэд нөлөөт бодисыг хэрэглэсэн тохиолдолд Монгол Улсын хууль эрх зүйн хувьд ямар хариуцлага хүлээдэг вэ?

Монгол Улсын Эрүүгийн хуулийн 20.7 д угаар зүйлд зааснаар, хориглосон мансууруулах бодисыг худалдаалах зорилгогүйгээр хууль бусаар бэлтгэх, хадгалах, бусдад өгөх, авах нь нэг жилээс таван жил хүртэл хугацаагаар хорих ял, эсхүл зорчих эрхийг хязгаарлах ял шийтгэл хүлээлгэдэг. Харин худалдаалах зорилгоор ийм бодисыг хууль бусаар олж авах, бэлтгэх, хадгалах, тээвэрлэх, худалдсан тохиолдолд хоёр жилээс найман жил хүртэл хугацаагаар хорих ял ногдуулна.

Гэмт хэргийг байнга, тогтвортой үйлдсэн болон улсын хилээр нэвтрүүлсэн тохиолдолд таван жилээс арван хоёр жил хүртэл хугацаагаар хорих ял шийтгэх бөгөөд зохион байгуулалттай гэмт бүлэг үйлдсэн бол арван хоёр жилээс хорин жил хүртэл хугацаагаар, эсвэл бүх насаар хорих ял оноох зохицуулалттай.

Цаашлаад мансууруулах эм, сэтгэцэд нөлөөт бодис хэрэглэсэн үедээ сэтгэл санааны тэнцвэр алдагдах, хэт сэрэмж алдах, хий юм харах зэрэг сэтгэцийн гаж үзэгдэл илэрч, улмаар бусад хүнтэй зодолдох, эсвэл өндрөөс үсрэх зэрэг өөр гэмт хэрэг үйлдэх эрсдэлтэй байдаг.

-Залуучууддаа зориулж мансууруулах бодис, сэтгэцэд нөлөөт бодисын хэрэглээнээс хэрхэн хол байх талаар ямар анхааруулга, зөвлөмжийг өгөх вэ?

Цөөнгүй иргэд хууль зөрчсөн үйлдэлдээ тайлбар өгөхдөө “Би хууль мэдээгүй” хэмээн хэлдэг ч Монгол Улсын хууль тогтоомжийн дагуу хууль мэдэхгүй байх нь хариуцлагаас чөлөөлөгдөх үндэслэл биш гэдгийг онцлон анхаарах нь зүйтэй. Тиймээс өөрийн амьдралдаа эзэн болж, шийдвэрээ зөвхөн өөрийн толгойгоор гаргах нь чухал.

Мансууруулах бодис хэрэглэснээр зөвхөн өөрийнхөө бие, сэтгэл зүйд хор учруулдаг төдийгүй ойр дотнынхон, гэр бүл, найз нөхөд, нийгэмдээ сөрөг нөлөө үзүүлдэг.

Хэрэв та олон нийтийн аюулгүй байдал, ашиг сонирхлын эсрэг үйлдэгдэж буй энэхүү гэмт хэргийн шинжтэй үйлдлийн тухай мэдсэн бол өөрийгөө болон нийгмийг хамгаалах үүднээс цагдаагийн байгууллагад шууд хандаж, холбогдох мэдээллийг хүргүүлээрэй.

Аялал зугаалгаараа спорт, урлаг, сайн дурын үйл ажиллагаанд идэвхтэй оролцож, эрүүл, зөв амьдралын хэв маягийг сонгоорой гэж уриалж байна.