Салхи,шуургатайд гал алдахаас эмээж яв

Онцгой байдлын газраас хийсэн судалгаагаар жил бүрийн 4-6 дугаар сард ой, хээрийн түймэр хамгийн ихээр гардаг гэжээ. Учир нь намар,хаврын улиралд салхи ширүүсч хуурайшилт ихэсдэг тул хэн нэгний санамсаргүй хаясан тамхины иш, ил түлсэн гал, булж унтраагаагүй нурам аюул дагуулдаг.

Хөдөө хээр,ой модонд явахдаа сэрэмжтэй бай гэж галын байгууллагын мэргэжилтнүүд хаврын урь орохтой зэрэгцээд л мянгантаа анхааруулдаг ч хүмүүсийн хэнэггүй болгоомжгүйгээс гал гарах нь олонтаа. Өнгөрсөн онд Монгол орны нутагт гарсан ой, хээрийн түймрийн улмаас дөрвөн хүн нас барж, дөрвөн хүн түлэгдсэн байна.

Статистикт дурдсанаар. 41 айлын гэр, байшин, 64 өвөлжөө, хашаа шатсан аж. 6143 толгой мал, 6 автомашин 27766 боодол өвс шатсан гэхчлэн хохирлын мэдээ хөвөрнө. Галын аюул яагаад дэлхийн бүх улсад 01 гэсэн дуудлагатай байдаг вэ гэхээр маш их аюул,хохирол дагуулдаг болохоор гэж мэргэжлийн хүмүүс ярьдаг нь учиртай.

Зөвхөн нэг жилд гарсан ой, хээрийн түймэрт хэдэн мянган га ой мод, бэлчээрийн газар нутаг өртөж байгаль, экологи болон хүмүүсийн амьдралд ямар их хохирол учруулж байгааг хүн бүр тунгаан бодож сонор сэрэмжтэй байцгаая.

Өчигдөр гэхэд л Богдхан-Уулын Нүхтийн аманд найман га газрыг хамарсан түймэр гарсан. Ууланд хар утаа баагиад, галын машин дохио хангинуулан хурдлаад хичнээн сандарсан билээ. Гал юунаас болов гэтэл Нүхтийн амны хувийн орон сууцнуудын харуулын ажилтан 52 настай эрэгтэй ил гал түлж байгаад салхинд гал алдсанаас болсон гэж онцгойгийн мэдээнд дурджээ. Гал сөнөөгчид яаралтай дуудлагаар цаг алдалгүй ажилласны дүнд галыг унтраасан байна. Өнгөрсөн бямба гаригт Хан-Уул дүүргийн 10 дугаар хорооны нутаг дахь Амгалан хотхонд гал түймэр гарч, айлын байшингууд шатсан. Энэ мэт сэтгэл хирдхийлгэсэн мэдээ сонсдоод л байна.

Тиймээс хүн бүр сонор сэрэмжтэй байх нь чухал. Өнгөрсөн жилийн галын статистик мэдээг харвал, улсын хэмжээнд 14 аймгийн 61 суманд 138 удаа ой, хээрийн түймэр гарсан байна. Түймрийн улмаас 31,3 мянган га ой, 3.2 сая га бэлчээр, нийт 3.2 сая га ой, хээрийн талбай өртжээ. Иргэд аж ахуйн нэгжийн өмч хөрөнгөнд 1.3 тэрбум төгрөг, байгаль, экологид 10,7 тэрбум төгрөгийн хохирол учирсан байна. Галынхны ярьж буйгаар,хуурай өвс наранд хэт халах, аянга буухад гал гарах нь бий.

Ой, хээрийн түймрийн 95-98 хувь нь хүний буруугаас болж гардаг гэж албаныхан хэлдэг. Бас нэг зүйлийг хүн бүр бодмоор санагдана. Байгальд ойртож шашны янз бүрийн зан үйл хийдэг бөө удган зайран нарт анхааруулахад,түлсэн гал, асаасан шүдэнз, татсан тамхины гал, цог нурмаа бүрэн унтраалгүй орхиж болохгүй.

Ил задгай гал түлэхдээ маш болгоомжтой байх ёстой.Гал манадаг,унтраадаг мэргэжлийн хүн хамт байхад ч илүүдэхгүй.

Н.Намуун