Архангайн Ариунжаргал эмч

Даваадоржийн Ариунжаргал нь 1972 онд Архангай аймгийн Өндөр-Улаан сумын “Бадрал” нэгдлийн эдийн засагч Дэндэвийн Даваадорж, Өндөр-Улаан сумын цэцэрлэгийн туслах багш Мөнхийн Долгоржав нарын гэр бүлд хоёр дахь хүүхэд нь болон мэндэлжээ.

Бага насаа тухайн үеийн хөдөөгийн хүүхдүүдийн адил сурлага, урлаг, спортоор хичээллэж зун цагт хонь мал хариулж, аав ээждээ тусалж өсчээ.

Д.Ариунжаргал багаасаа л ер бусын сониуч, цовоо сэргэлэн хүүхэд байсан бөгөөд авга ах шигээ онгоцны нисгэгч болохыг мөрөөдөн нисэхийн дугуйланд явж бас үлээвэр найрал хөгжмийн хамтлагт багтаж аймгийн театрт гурван өдөр дараалан тайлан тоглолт хийж байсан тухайгаа “Их нөмөр” хэмээх өөрийн бичсэн  номондоо дурьджээ.

Хотонт сумын 10 жилийн сургуулийг 1990 онд төгсч, 1990-1996 онд Анагаах Ухааны Их Сургуульд Хүний их эмч мэргэжил эзэмшин Архангай аймгийн Нэгдсэн эмнэлэгт Мэс засалч эмч, Зөвлөх эмч, тасгийн эрхлэгчээр ажиллаж, нийтдээ 1500 гаруй хөнгөн болон хүнд хэлбэрийн мэс заслыг хийсэн байдаг.

1994 онд тухайн үеийн Анагаах Ухааны Их Сургуулийн оюутан Д.Сувдтай танилцан  гэр бүл болжээ. Гэргий Д.Сувд нь мөн эмч мэргэжилтэй бөгөөд анагаах ухааны салбарт тасралтгүй 30-аад жил зүтгэж яваа шилдэг мэргэжилтнүүдийн нэг.

Эрдэнэт хүний амь аврах их үйлсэд өдөр шөнө ялгалгүй тэмцэж байсан ч инээмсэглэх төрхөө ер алдаж байгаагүй, хэрийн хүнд баймгүй их сэтгэлийн тэнхээтэй, тэвчээртэй бас эелдэг зантай хэмээн хамт олон нь  ярих юм билээ. Иймдээ ч түүнийг “Инээдэг эмч” хэмээн хочилдог биз ээ.

Д.Ариунжаргал нь 2004 – 2012 онд Архангай аймгийн Хөдөлмөр халамжийн үйлчилгээний хэлтсийн даргаар ажиллаж, төр хувийн хэвшлийн гэрээний үндсэн дээр хөдөлмөр эрхлэлтийн олон талт төсөл хөтөлбөрүүдийг хэрэгжүүлж, аймгийн бүх сумдад хүрч ажиллаж байжээ. Тухайлбал “Сайн малчин” төсөл хэрэгжүүлж, залуу малчдад уламжлалт аргаар сүү цагаан идээ боловсруулах, уламжлалт аргаар гэрийн мод хийх, үхэр тэрэг хийх зэрэг мод, модон бүтээгдэхүүн  үйлдвэрлэх, хазаар, ногт, хөхүүр хийх арьс шир боловсруулах үйлдвэрлэлийн шаталсан сургалтуудыг бүсчлэн зохион байгуулсан байна. Эдгээр сургалтын үр дүнд уламжлалт өв соёлоо нэг удаа сэргээж авсанаараа бахархдаг аж.

2013 – 2016 онд УИХ-ын НББСШУ-ы Байнгын хороонд Зөвлөх, Хөдөлмөрийн сайдын Ахлах зөвлөх, Хөдөлмөр судалгааны институтын захирал, ИНЕГ-ын Ерөнхий менежерээр тус тус ажиллажээ.

Байнгын хороонд нийгмийн хамгаалал, хөдөлмөр эрхлэлтийг асуудлыг хариуцсан зөвлөхөөр ажиллахдаа “Хүүхэд харах үйлчилгээний тухай хууль” “Эрүүл мэндийн даатгалын тухай хууль” зэрэг нийгмийн хамгаалал, хөдөлмөр эрхлэлтийн холбогдолтой тогтоол шийдвэрүүдийг боловсруулах, УИХ-аар хэлэлцүүлэн батлуулахад зарим асуудлыг биечлэн хариуцжээ. Хөдөлмөрийн яаманд Я.Санжмятав сайдын ахлах зөвлөхөөр ажиллаж байх үедээ Хөдөлмөрийн тухай хуулийг дагасан 6 хуулийн шинэчлэл ид хийгдэж байсан үе учраас эдгээр хуулийг шинэчлэх ажлын хэсгийг ахлан ажилласан байна.

Д.Ариунжаргалын удам угсааг онцолбол Монгол Улсын анхны Маршал, Өрлөг жанжин Гэлэгдоржийн Дэмид түүний нагац ах  ажээ. Г.Дэмид 1900 онд Архангай аймгийн Их тамир сумын Хан-Өндөр багт төрсөн бөгөөд 1921 онд Ардын журамт цэрэгт элсэн эх орныхоо төлөө байлдаж, 1932 онд Сайд нарын Зөвлөлийн нэгдүгээр орлогч, 1932 онд Цэргийн Яамны сайд, Бүх цэргийн жанжин \хожим нь Чойбалсанд шилжсэн\ болж, БНМАУ-ын зэвсэгт хүчний бие бүрэлдэхүүнийг удирдаж явсан аугаа их түүхт хүмүн билээ.

Монгол Улсын шинжлэх ухаан, төр нийгмийн зүтгэлтэн, ШУА-ын Ерөнхийлөгч асан, 20-р зууны манлай эрдэмтэн,  төрийн шагналт академич Баатарын Чадраа түүний авга ах юм. Б.Чадраа нь 1939 онд Архангай аймгийн Тариат сумын Мөрөн багт төржээ. Тэрээр ШУА-ийн дэд ерөнхийлөгчөөр гурван удаа сонгогдож, ШУА-ийн Ерөнхийлөгчөөр 21 жил ажилласан, дэлхийн нөлөө бүхий 500 тэргүүн хүний нэгээр шалгарсан, шинжлэх ухааны гавъяат зүтгэлтэн юм.

 Б.Чадраа Монголын анхны сансарын хамтарсан нислэгийг бэлтгэх улсын комиссын орлогч даргаар ажиллаж байсан бол Д.Ариунжаргалын авга ах нэрт сэтгүүлч, зохиолч Магсарын Чойжил Монголын анхны Сансрын хамтарсан нислэгийн багийн ахлагчаар ажиллаж байжээ. М.Чойжил нь 1930 онд Архангай аймгийн Тариат сум Мөрөн багт төрсөн бөгөөд “Залуучуудын үнэн” сонины эрхлэгч, Хариуцлагатай нарийн бичгийн дарга, Монголын телевизийн дарга , Үнэн” сонин, телевиз, радиогийн Москва дахь сурвалжлагч / 5 жил /, Монголын радиогийн дарга гэх мэт хэвлэл мэдээллийн салбарын хариуцлагатай албыг хашиж байжээ.

Харин түүний аав Дэндэвийн Даваадорж нь 1943 онд Цэцэрлэг Мандал аймгийн Мөрөн суманд төрсөн бөгөөд  1966 оноос ажлын гараагаа Өндөр-Улаан сумын “Бадрал” нэгдлийн анхны эдийн засагчаар эхлүүлж, Архангай аймгийн Нэгдлийн Зөвлөлийн орлогч дарга, Хотонт сумын “Цацрал” нэгдлийн дарга, Архангай аймгийн тэргүүн дэд дарга зэрэг хариуцлагатай албан тушаалуудад томилогдон ажиллажээ. Тэрээр “Хэрэгцээ“ ХХК-ийг үүсгэн байгуулж, Архангай аймгийн иргэдийн хэрэгцээнд тулгуурлан гурил, эсгий, пиво, нарийн боовны цехүүд болон ШТС-ууд байгуулж байв.

Төр, засгаас түүний хөдөлмөрийг үнэлэн Ардын хувьсгалын ойн медалиуд, Хөдөлмөрийн хүндэт медаль, Алтан гадас одонгоор шагнаж байсан бол нутгийнхан нь “Сэргэлэн бор” дарга хэмээх нэр хайрласан байдаг.