Нэг залуу томоохон компанийн менежерийн ажилд орохоор ярилцлаганд оржээ.
Компаний захирал залуугийн танилцуулга бичиг баримтуудыг судалж байснаа

 -Сурч байх явцдаа ямар нэгэн тэтгэлэгт хамрагдаж байсан уу?

-Үгүй.
-Аав чинь төлбөр төлдөг байсан уу?
-Үгүй. Аав минь намайг нэг настай байхад өөд болсон. Ээж л төлдөг байсан.
-Ээж чинь юу эрхэлдэг хүн бэ?
-Насаараа гэрээрээ хүмүүсийн хувцас угааж мөнгө олдог.

Захирал залуугийн булбарай зөөлөн цэвэрхэн гарыг хараад:
-Та ээждээ хааяа тусалдаг уу?
-Үгүй ээ. Ээж минь намайг сайн сур, хичээлдээ анхаар л гэдэг юм.
-За тэгвэл өнөөдөр хариад ээжийнхээ гарыг угааж өгөөд, маргааш ирээрэй… гэлээ. Залуу ч ажилд орох магадлал өндөр байна даа хэмээн баярлаж, орой ээжийгээ гарыг тань угааж өгье гэхэд гайхсан ээж нь санаа зовонгуй гараа өглөө.
Ээжийнхээ гарыг угааж зогсохдоо залуу анх удаа л ээжийнхээ гарыг ямар их үрчлээтэй, шарх сорвиор дүүрсэн болохыг анзааран нулимс унагалаа. Энэ л хоёр гар миний төлөө зүтгэж, энэ л хоёр гараар миний ирээдүй төлөгдсөндөө гэж бодохоос өр эмтрэн, залуу тэр өдөр үлдсэн бүх хувцсыг нь ээждээ угааж туслаад, шөнөжин нойр нь хулжсаар өглөө нь залуу захирал дээрээ очлоо.

 Залуугийн уйлж хавдсан нүдийг анзаарсан захирал:

-Өчигдөр орой хариад юу сурав?
-Ээж минь байгаагүй бол өнөөдөр энд ингээд зогсож байхгүй байснаа ойлголоо.
Өчигдөр ээждээ тусалж байхдаа “Хүн зорилгодоо хүрэхийн тулд яаж хөдөлмөрлөх ёстойг, гэр бүлдээ бага ч болов туслах ёстой”-г ухаарлаа.
-Сайн байна. Хүний хийснийг үнэлэх чадвартай, зөвхөн мөнгийг амьдралын зорилго болгоогүй ийм л ажилтан хайж байсан юм гээд залууг ажилд авлаа.
Залуу хөдөлмөрч, найрсаг, тусч байж, хамт олныхоо дунд нэр хүндтэй нэгэн болж, компаний ажил ч цэцэглэж эхэллээ.

Зөвхөн өөрийгөө юмны түрүүнд тавьж, хүссэн болгоноо авдаг, эцэг эхийнхээ түүний төлөө яаж зүтгэж байгааг эс ойлгон, тэгж байх ёстой мэт санадаг залуучууд болон удирдлаган дороо ажиллагсадтай дээрэнгүй харьцдаг залуучууд нийгэмд маань бага байгаасай.

Ажлаасаа ирээд хоолоо идээд, ТВ үзэн тухлан суухаасаа өмнө гэр бүлийнхэндээ өдөр тутмых нь ажилд юугаар ч хамаагүй жаахан ч гэсэн тусалж, хамт суун ярилцаж, үр хүүхдүүддээ хүний хөдөлмөрийг үнэлж, урамшуулж, тусалж байхыг үлгэрлэн сургаж байгаарай

Эхнэр нөхөр болсон олон хосуудын дунд түрүүлж буулт хийх гэж үү? гэсэн асуулт түгээмэл байдаг. Гэр бүлийн харилцаа гэдэг бол заримдаа диваажин мэт сайхан боловч зарим үед там мэт хэцүү санагддаг. Магадгүй үүнийг уншиж байгаа та ч бас гэр бүлийн хүнтэйгээ муудчихаад хэрхэн эвлэрэх аргаа олохгүй шаналж байна уу? Тийм бол би танд ганц л зөвлөгөө хэлэе. Та яг одоо л буулт хийх хэрэгтэй.

Хосууд том, жижиг гээд л янз бүрийн асуудлаас болж маш амархан муудалцаж болох юм. Гэвч бие биенрүүгээ хашгирч, өөрийнхөө зөвийг нотлох гэснээрээ байдал хэзээ ч сайжрахгүй. “Хэрэв хоёр хүн муудалцаж байгаа тохиолдолд хэн ухаантай нь буруутай” гэдэг үг байдгыг санаарай. Тиймээс та өөрийгөө өмгөөлөхийн оронд хайртдаа буугаад л өгчих. Түүнийхээ өөдөөс элдэв муу үг урсгасны огтхон ч хэрэггүй.

Та хоёр хичнээн муудалцлаа ч гэсэн бие биендээ хайртай хэвээрээ гэдгээ үргэлж сана. Зөөлөн нь хатуугаа дийлнэ гэдэг зарчим үнэн байдаг юм. Тиймээс хайрт ханьдаа буулт хийж, хэдийгээр таны буруу биш байсан ч гэсэн уучлаарай хэмээн тэврэн үнсвэл гэр бүл тань аз жаргалтай байх болно.

Хүмүүс үнэртэй усыг нүүрний тос адил тааруулан хэрэглэх хэрэгтэй. Хэт их үнэртэй ус цацсан хүнтэй харицахад төвөгтэй байдаг. Аятайхан үнэр жигд ханхлуулж байхын тул хаанаа ус түрхэх вэ. Үүнд:

Чихний ар, үсний доод захаар шилэндээ, шилний хонхорхойд хүзүүндээ ар талаас нь. Өвдөг тохойн нугачаа, шанаа, сугандаа түрх.

Үнэртэй усыг харанхуй сэрүүн газар хадгалбал тохиромжтой. Онгойлгосноос хойш 6-8 сарын турш үнэртэй усны үнэр арилахгүй хадгалагдана. Гэхдээ үнэртэй усны чанараас хамаарах удаа бий. Хүн хүний арьсанд үнэртэй ус янз бүрээр нөлөөлдөг. Тийм учраас үнэртэй ус бүхэн хүн бүгдэд таарахгүй. Цайвар хувцас дээр мэдэгдэхүйц толбо үлдэж магадгүй тул хувцасны дотор талаас оёдлын нь дагуу шүршинэ. Үслэг зүйл үнэртэй усны үнэрийг сайн шингээдэг. Зун бол биеийнхээ наранд ил гардаггүй газраа л түрхэнэ. Тэгэхгүй бол биед толбо үүсгэдэг аж.

Хумс нь эмэгтэй хүний гоо сайхны голлох үүрэг гүйцэтгэдэг. Тиймээс ч байгаль, цаг уурын нөлөөнд маш амархан автдаг эрхтэн юм. Хумс өнгө алдана гэдэг бол витамины дутагдалтай холбоотой. Иймээс эмэгтэй та юуны өмнө хумсаа тэжээж эхлэх нь зүйтэй. А,Е,С болон В бүлгийн витаминаар баялаг бүтээгдэхүүнийг хүнсэндээ хэрэглэх хэрэгтэй. Лууван, салат, улаан лооль, элэг, ургамлын тос, самар, хар талх, байцаа, төмс, киви, вандуй, шош хэрэглэх хэрэгтэй.

Зөвлөгөө1: Хамгийн хялбар арга бол хумсан дээрээ нимбэгний шүүс дусааж, шингээх арга байдаг. Мөн гэрийн нөхцөлд хусны тос бэлдэж болох юм. Yүний тулд танд 30 гр зуун настын шүүс, 30 гр оливын тос, хоолны халбагаар 2-3 цөцгий эсвэл зөөхий хэрэг болно. Цөцгий эсвэл зөөхийнд зуун настын шүүсийг хийж, дээрээс нь оливын тосоо хийгээд сайтар хутгана. Бэлэн болсон бэлдмэлийг хумс болон хумсны эргэн тойронд түрхэнэ. Бэлдмэлээ хөргөгчинд хадгалах хэрэгтэйг мартаж болохгүй.

Зөвлөгөө2: 4-5 гр өтгөн зөгийн балыг бага зэрэг усанд хийж гал дээр тавина. Дээрээс нь өндөгний шар хийж хутгаад, персикийн буюу чангаанзны тос нэмнэ. Улмаар таны бэлдмэл цөцгий мэт өтгөн цагаан болно. Варены шилэнд хийж хөргөөрэй. Тосыг унтахынхаа өмнө хумсандаа түрхэж, үр нөлөөг нь хүчтэй болгохын тулд даавуун бээлий өмсвөл бүр ч сайн.

Гэнэт өндөр зэрэглэлийн ресторанд,  хүлээн авалтанд уригдаж байсан уу? Хэрэв үгүй бол хэзээ нэгэн цагт арга хэмжээнд уригдвал  ширээн дээр чинь элдэв олон халбага, хундага сэрээ хараад сандрахгүйн тулд үүнийг сайн тогтоож аваарай. Мөн та өөрөө хүлээн авалт зохион байгуулахаар болсон бол үүнийг сурч авахад хэзээд илүүдэхгүй. Учир нь орчин үед хооллох соёл маш чухал болсон юм шүү.

* butter knife – маслоны хутга
* dessert spoon – Амттаны халбага
* Desert fork – амттаны сэрээ
* water glass – Усны стакан
* champagne glass – шампаскны хундага

* red wine glass – улаан дарсны хундага
* white wine glass – цагаан дарсны хундаг
* soup spoon – шөлний халбага
* dinner spoon – амны/хоолны халбага
* dinner knife – хутга
* dinner fork – сэрээ
* salad fork – салатны сэрээ

Хэрэв таны хоолой ямар нэг байдлаар өвчилсөн бол гэрийн нөхцөлд хоолойгоо марганцтай ус, хүнсний сода, нимбэг, царвантай усаар зайлаарай. Эдгээр нь антибиотик хэрэглэснээс илүү үр дүнтэй. Өдөрт наад зах нь 6-8 удаа зайлах хэрэгтэй. Мөн жамц давстай усаар хоолойгоо зайлах нь маш сайн. Энэ нь хоолой өвдөх, буйл өвдөх аль алинд нь хэрэглэдэг арга юм. Хоолойны өвчин нь Стрептококк гэх бактераар халдварладаг мөн амьсгалын зам, аяга таваг, амаараа хүүхдээ хооллох, үнсэлцэх зэргээр халдварладаг байна. Иймээс хоолойны өвчнөөс урьдчилан сэргийлэхийн тулд:

1. Та амьсгалахдаа хоолойгоороо биш хамраараа амьсгалж байгаарай.
2. Хатуу хоолыг маш сайн зажилж залгиарай.
3. Хэт халуун юм залгих хэрэггүй.
4. Та хэт хүйтэн зүйл гэнэт огцом залгих, хөлнөөсөө жиндэж даарахгүй байхыг бодоорой.
5. Түүнчлэн машины агааржуулалт, гэрийн халаалтын хуурай агаар, утаа ургамал амьтны болон ахуйн тоос гэх мэт харшлын үед хоолой хатаж сэрвэгнэдэг тул түүнээс байнга сэргийлээрэй. Үүний тулд та орчноо байнга чийгшүүлж байх хэрэгтэй аж.

“URBAN BRAND”-ийг санхүүжүүлж буй “УРБАН БОНД II” нь намар, өвлийн коллекцийн шинэ загварууд болон зах зээлд шинээр бомбер жакет, пиджак, куртик, пальто, дизайнер жийнс зэрэг шинэ бүтээгдэхүүнийг зах зээлд нэвтрүүлэх зорилготой ажиллаж байгаа билээ.

Харин Монголын деним хувцас үйлдвэрлэлийн анхдагч “Денимон” ХХК хөрөнгийн зах зээл дээр хаалттай хүрээнд нийт 750 сая төгрөгийн “УРБАН БОНД II”-ыг амжилттай арилжиж дуусчээ.

“УРБАН БОНД II”-ыг 2 транчаар хувааж гаргасан бөгөөд жижиглэнгийн хөрөнгө оруулагчдад зориулсан 2-р транч нь 7 сарын хугацаатай, жилийн 17.0% хүүтэй, 100% даатгагдсан байсан нь хөрөнгө оруулагчдад таатай нөхцөлийг бүрдүүлжээ.

Энэхүү бонд нь тус компанийн хоёр дахь бонд болж байгаа ба энэ оны 4-р сард эхний хаалттай бондын санхүүжилтээр жийнсэн бус шинэ нэр төрлийн бүтээгдэхүүнийг худалдаанд гарган 7-р сард бондын эргэн төлөлтөө амжилттай гүйцэтгэсэн байна.

Бондын андеррайтераар “Голомт Капитал ҮЦК” ХХК Санхүүгийн зохицуулах хорооноос олгогдсон андеррайтерийн үйлчилгээ үзүүлэх тусгай зөвшөөрлийн хүрээнд “Монре Даатгал” ХХК ажилласан юм. Даатгагдсан бонд нь Монголын хөрөнгийн зах зээлд шинээр нэвтэрч буй үйлчилгээ болох “URBAN BRAND”-ийг санхүүжүүлж буй “Урбан Бонд II” нь хаалттай арилжигдаж байгаа компаний 3 дахь даатгагдсан бонд гэдгээрээ онцлог юм.

Бангкок хотын “Рүүнг Арун” сургуулийн сурагчид 2017 оны наймдугаар сарын 4-ний өдөр багш, сурагч, эцэг эхчүүддээ морин хуур сурснаа үзүүлж, тайлан тоглолтоо сонирхуулжээ.

Тоглолтонд тус сургуулийн 1-11 дүгээр ангийн сурагчид монгол ардын дуу, Бетховен, Моцарт зэрэг сонгодог хөгжмийн зохиолчид, Монгол, Тайландын алдартай хөгжмийн зохиолчдын бүтээлийг морин хуураар хөгжимдөж, төгсгөлд нь Тайландын хаант төрийн дууллыг эгшиглүүлэв.

“Рүүнг Арун” сургуулийн сурагчдад Монголын морин хуурын төв, Ардын уламжлалт урлагийг хөгжүүлэх “ИКЭЛ” сангийн гишүүн, Соёл, урлагийн Их Сургуулийн морин хуурын багш Пүрэвхүүгийн Мөнхжин хичээл заасан бөгөөд тэрээр Тайланд Улсад байх хугацаандаа нийслэл Бангкок хотоос гадна Чиангмай, Сонгкла, Накхон Си Таммарат, Кхонкен зэрэг мужийн их, дээд сургуулиудад морин хуурын сургалт зохион байгуулжээ.

Морин хуурыг Тайландын олон нийтэд танилцуулж, сурталчлах төслийг ноён Вилит Тежапайбул анх санаачилж, Тайландын Цог жавхлант Хаан Пумипон Адульядетэд зориулсан Монголын морин хуурын төвийн хөгжимчдийн тоглолтыг 2015 онд Бангкокийн Урлагийн төвийн байранд, мөн 2016 онд Рангситын Их сургуульд “Хан Хуур” хамтлаг, СУИС-ийн “Найман шарга” морин хуурын оркестрын “Монгол Алтайн нуруунаас Тайландын Чаопраяа мөрөнд” гэсэн нэртэй концертыг Монгол Улсаас Тайландын Вант Улсад суугаа Элчин сайдын яамтай тус тус хамтран зохион байгуулсан юм билээ.

Уламжлалт сэтгүүл зүйд мэдээ мөн, эсвэл бишийн тухай маргаан өрнөх нь түгээмэл. Тэгвэл одоо хуурамч буюу зохиомол мэдээ гэсэн бас нэгэн ангиллын тухай дэлхийн хэвлэлүүд ид хэлэлцэж байна. Хуурамч мэдээг сэтгүүл зүйн хэлээр нугас мэдээ гэдэг.

Үүслийн хувьд өнө эртнийх. Хэвлэл гээч юм үүссэн цагаасаа жигтэй сонинд дуртай уншигчийнхаа хорхойг дарах гэж үйлээ барж ирсэн. 1770-аад онд Францын хөдөө аж ахуйн нэгэн сонин борлуулалтаа нэмэгдүүлэх зорилгоор нугас агнах нэгэн шинэ аргын тухай мэдээ нийтэлжээ. Уг нь ердөө Мянгуужингийн үлгэрээс санаа авсан хэрэг. Урт утсанд уясан боргоцойг нугасанд залгиулах аргаар хориод нугас нэгэн дор агнах зохиомол түүх. Шинэ аргын талаар шуугиан дэгдсэнээр зогсохгүй туршиж үзсэн зарим нь уураа барьж ядан сонины газарт гомдол гаргасан нь мөнөөх сониныг хэсэгтээ л алдаршуулсан гэдэг. Ийнхүү хуурамч мэдээ нэршлээ олсон түүхтэй. Нугас мэдээ гэдэг нь зохиомжлон бодож олдог хэр нь хүний сониуч зангийн үрээр олны анхаарлыг татаж, шуугиан тарих увдис агуулдаг мэдээ гэсэн үг.

Шилдэг жишээ татая:

ТРАМП VS “НУГАС МЭДЭЭ”

Бараг бүх хэвлэлүүд түүний эсрэг зогсох цагт халаасанд нь жиргээ л тонгочиж байсан нь үнэн. Бүрэн эрхээ хэрэгжүүлж эхэлснээс хойших анхны Хэвлэлийн бага хурал дээр Дональд Трамп CNN-ийн Цагаан ордон хариуцсан сэтгүүлч Жим Аскота руу чичлэн “Чи бол хуурамч мэдээ” хэмээх трэнд үгээ хэлсэн юм.

Тэр цагаас хойш CNN, New York Times гээд хэвлэлүүдийн талаар ангайх бүртээ “хуурамч мэдээ” хэмээх үгийг заавал дагалдуулах болсон билээ. Хэвлэл мэдээллийн хэрэгслүүдэд өс санах хувийн шалтгаан түүнд бий. Тэгээд ч “хуурамч мэдээ” хэмээх хаяг өөрт нь илүү хүртээлтэй баймаар.

Сонгуулийн кампанит ажлынхаа үеэр таван чөлөөгүй жиргэдэг байсан Трамп нугас жиргээг нь өөгшүүлэн дэмжигч бүхэл бүтэн армийг бий болгож чадсан. Обама Америкт төрөөгүй (энэ мэдээ худлаа гэдгийг сүүлд нь зөвшөөрсөн), цаг уурын өөрчлөлт гэдэг нь зохиомол зүйл, Мексик болон АНУ-ын хилийг тусгаарласан хана босгоно, АНУ-ын хилээр нэг ч лалын шашинтныг алхуулахгүй гэхчлэн поп жиргээнүүд дэмжигчдийнх нь цөсийг жинхэнэ хөөргөсөн.

Гэвч утасны цаанаас жиргэж суух амархан, харин утсаа тавиад улсаа засах амаргүй байгаа бололтой. Өдөр бүр л Цагаан ордны албанаас чөлөөлөгдөх мэдэгдлүүд хөвөрч зарим нь бүр томилогдоод хэдхэн хоногийн дараа халагдсанаа зарлах.

Иймэрхүү маягаар улсаа засаж суугаа Трамп өнгөрсөн хавар Ройтерсын сурвалжлагчид “Өмнөх амьдралаас минь хамаагүй их ажилтай юм. Би уг нь арай амархан байна гэж төсөөлж байлаа” хэмээн гомдол мэдүүлсэн удаатай. Ямар ч гэсэн тэр жиргэсээр байгаа. Жиргээгээ “орчин үеийн Ерөнхийлөгчийн ажлын хэсэг” хэмээн тайлбарлаж байсан юм.

Трамп хэвлэлүүдийн талаар ам ангайх бүртээ хуурамч хэмээн цоллож буй ч Америкийн хэвлэл түүнд бууж өгөх янз алга байна.

ХАРИН МОНГОЛ УЛСЫН ХУВЬД

Монголд мэдээ мэдээлэл, ухуулга сурталчилгааг тархаах хамгийн үр дүнтэй арга нь амнаас ам дамжсан яриа байдаг. Үнэ цэн шингэсэн сэтгүүлчийн бүтээлийг судалж суухаар хорон үгтэй жиргээг илүүд үзнэ гэсэн үг. Үйл явцыг өөрийн тал руу эргүүлэхийн тулд зохион байгуулалттайгаар хэрэглэдэг ухуулгын энэ аргын төлөө улс төрийн хүчнүүд тоймгүй их хөрөнгө хүч зарж ирсэн.

Уг нь нийгмийн сүлжээ бол мэдээллийн хэрэгслийн нэг хэлбэр төдий. Гэвч одоохондоо түүнд дүрэм гэж алга. Тэвдэж явахад тэвнээр тусал гэдэг шиг жиргээ шиг хямд төсөр хэр нь үр нөлөөтэй арга өөр алга аа. Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн сонгуулийн үеэр нийгмийн сүлжээ нугас мэдээ тархаах үйл хэрэгт оройлон зүтгэсэн нь нууц биш.

Жишээ нь: Нэр зүсгүй нэг хаягаас Энхболдын эмээ чинь шувуун хөлт хужаа юм гэнэ ээ гэнгүүт л хуурай өвсөнд тавьсан түймэр лугаа тарж байх.

Араас нь Монгол ялна аа хэмээн зүрхийг нь хөөргөх. Тэвдэж явахдаа хэрэглэсэн том том тэвнүүд нь алс хэтдээ ямар гай удахыг одоохондоо таашгүй.

Шинэ Ерөнхийлөгч маань Трампаас дутахгүй олон поп амлалт өгсөн.

Томоос нь дурдвал иргэдийнхээ банкны өрийг хүчингүй болгоно гэчихсэн. “Эрдэнэс Тавантолгой”-н хувьцаан дээр “Эрдэнэт”-ийн хувьцааг нэмээд бултаараа хувааж авна. Эдийн засгийн хямрал хийгээд түүнийг эмчлэх ОУВС-гийн хөтөлбөр цаашаа шүү. Бидэн шиг баян улс таван тэрбумаар дутлаа юу…

ОХУ-ын Худалдааны төлөөлөгчийн газрын дарга Васильев Максим Викторович эдийн засагч Д.Жаргалсайхантай ярилцахдаа “Эдийн засгийн коридор байгуулах нь Монголын хувьд тун чухал асуудал. Маш хүчирхэг хоёр улсын дунд байгаа Монгол Улс нь энэ коридорын тусламжтайгаар эдийн засгийн ямар үр дүнд хүрэх вэ гэдэг нь чухал бөгөөд үүнийг сайн боловсруулах хэрэгтэй” хэмээн хууч хөөрсөн билээ.

Эдийн засгийн коридор нь 2016 оны 6 сард Монгол, БНХАУ, ОХУ-ын төрийн тэргүүнүүдийн гурван талт уулзалтаар батлагдсан 32 хамтарсан хөтөлбөр юм.

• Тээврийн дэд бүтцийн чиглэлээр 13,
• Аж үйлдвэрийн салбарын чиглэлээр 2,
• Хилийн боомтын шинэчлэх чиглэлээр 1,
• Эрчим хүчний чиглэлээр 5 гэх мэтчилэн нийт 32 төслийг хамтран хэрэгжүүлэхээр болсон байдаг.

Үүнээс хамгийн олон төсөл хэрэгжүүлэхээр баталсан нь Тээврийн дэд бүтцийн чиглэл юм.

энэ дөрвөн төмөр замын чиглэлд гурван улсын тэргүүн нар ихээхэн ач холбогдол өгч буйгаа илтгэсэн юмсанж.

Эдгээрээс ганц хөдлөх гэж байгаа нь Эрдэнэт-Овоотын төмөр зам буюу Эдийн засгийн Хойд коридорын төмөр зам. Эрдэнэт-Овоотын төмөр замыг Австралийн “Аспайр майнинг” компани өөрсдөө хөрөнгө санхүү босгож барьж байгуулна гэсэн бол Монгол төр засаг санхүүгийн хямралд байгаа учир бусад төслийг эхлүүлэх боломжгүй байгаа аж.

ОРОСУУДЫН ХҮЛЭЭЛТ

Төмөр замын дөрвөн чиглэл, тэр дундаа ажил нь эхлээд байгаа Хойд чиглэлийн төмөр зам манай хоёр хөршийн анхаарлын төвд байнга байдаг гэдгийг онцолмоор байна. Энэхүү замыг “БНХАУ-ОХУ-Европын хооронд хийгдэх худалдаа, тээврийн хамгийн дөт зам мөн” гэж Европын логистикийн “Transcare” компани судалж тогтоожээ. Иймдээ ч БНХАУ-ын “Нэг бүс – нэг зам” болон гурван улсын “Эдийн засгийн коридор хөтөлбөр”-т тусгалаа олоод байгаа юм.

Эрдэнэт-Овоотын төмөр бол дан ганц Овоот ордод зориулсан зам биш юм. Энэ замаар ОХУ-ын коксжих нүүрс болон БНХАУ-ын Европ чиглэлийн ачаа тээвэр хөврөх болно. Төсөл гурван үе шаттай үргэлжилнэ. Нэгдүгээр үе шат нь Эрдэнэт-Овоот, хоёрдугаар үе шат нь Овоот-Арц суурь (Туватай хиллэдэг хилийн боомт), гуравдугаар үе шат нь Арц Суурь-Кызыл юм.

ОХУ-ын хувьд энэхүү төмөр замыг хүлээн байгаа учир нь Тувагийн нутаг дахь Улуг Хэмийн бүлэг ордод коксжих нүүрсний дөрвөн том төсөл тээврийн асуудлаа шийдээгүй байна. Элегест (895 сая тонн), Межегей (765 сая тонн), Центральный (639 сая тонн), Каа-Хемский (200 сая тонн) гэсэн дөрвөн том төсөл бүрэн хүчин чадлаараа ажиллавал жилд 47 сая хүртэл тонн коксжих нүүрс олборлоно. Овоот-Арц суурийн төмөр замтай Арц суурь-Кызылийн 330 км төмөр зам холбогдсоноор энэ бүлэг орд хөдөлгөөнд орох юм.

Транссибирийн төмөр замын Байгаль нуурын тойрог хэсэгт ачаа тээвэр ихээхэн саатдаг. Галт тэрэг энэ тойрогт хурдаа хасдаг учир тээвэрлэлтийн түр “амсхийлт”, “түгжрэл” үүсдэг байна. Иймд ачаа тээврийг хурдлуулах нэг зам нь Хойд чиглэлийнх буюу Эрдэнэт-Овоот-Арц суурийн төмөр зам болоод байна.

ХЯТАДЫН ХҮЛЭЭЛТ

БНХАУ-ын хувьд 2016 оны 6 сарын байдлаар Хятад, Европын хооронд ачаа тээврийн 1881 галт тэрэг аялж, 17 тэрбум ам.долларын өртөгтэй экспорт, импортын бараа тээвэрлэсэн.

Харин Хятадын Хөгжил шинэтгэлийн хорооны гаргасан төлөвлөгөөний дагуу 2020 он гэхэд Хятад болон Европын хотуудын хооронд жилдээ ачааны 5,000 галт тэрэг явуулна гэсэн зорилт тавилаа. Энэ нь Хятад-Европын хооронд төмөр замын тээврээр жилд 50 тэрбум ам.долларын ачаа тээвэрлэгдэнэ гэсэн үг юм. Энэхүү их мөнгөний урсгалын нэг гол зам нь “Эдийн засгийн Хойд коридор” гарцаагүй болно. Манай улс Хятадын “Нэг зам – Нэг бүс” хөтөлбөрийг дэмжиж байгаа. 65 орон хамрагдаад байгаа энэхүү төсөл дэлхийн хүн амын 60 хувийн хөгжилд үр нөлөөгөө үзүүлэхээр байна.

МОНГОЛЫН ХҮЛЭЭЛТ

ОХУ болон БНХАУ-ын тал энэхүү төмөр замыг ийнхүү хүлээж байх дор манай УБТЗ ч энэхүү төмөр замын туузыг саяхан баяртайгаар хайчилсан нь тун чиг учиртай. Хойд чиглэлийн төмөр зам нь Улаанбаатар төмөр замын 2030 он хүртэлх хөгжүүлэх хөтөлбөрт тусгалаа олсон. УБТЗ 2030 онд ачаа тээвэрлэлтийн хэмжээг 73.7 сая тонн (их хувилбар) хүртэл өсгөнө” гэж тусгасан байгаа. Энэ нь ачаа тээврийг бараг хоёр дахин нэмнэ гэсэн үг юм. Мөн хос зам, цахилгаан замтай болох хэтийн ирээдүй ч Эрдэнэт-Овоотын төмөр замгүйгээр урагшлах аргагүй юм.

Улаанбаатар төмөр замын тээвэр болон ашгийг нэмэгдүүлэхэд саад учирдаг ганц зүйл нь ачаа юм. Ачаагүй бол ашиггүй. Ачаа хэдий чинээ их байх тусам төмөр замын ашиг төдий чинээ их байна. УБТЗ-ын цэвэр ашиг яагаад олон жил тогтмол түвшинд байгаад байна вэ гэвэл тээвэрлэлтийн хэмжээ нэмэгдэхгүй байгаад юм. Ачаа тээвэрлэлтийн хэмжээ нэмэгдэхэд Эрдэнэт-Овоот чиглэлийн төмөр зам жин дарна. Ашгийн огцом өсөлтийг бий болгох ажээ.