ТОГТОХЫН ЧОЙЖИЛСҮРЭН
(1931-2021)
Монгол улсын гавьяат жүжигчин, Хүүхэд залуучуудын театрын ахмад уран бүтээлч Тогтохын Чойжилсүрэн 2021 оны 10-р сарын 31-ны өдөр таалал төгсч, Монголын тайз дэлгэцийн урлагт хүнд гарз тохиолоо.
Нэрт жүжигчин Тогтохын Чойжилсүрэн нь 1931 онд Завхан аймгийн Идэр суманд мэндэлжээ. Т.Чойжилсүрэн нь 1938 онд Идэр сумын бага сургууль, 1946 онд Завхан аймгийн Элдэв-Очирын нэрэмжит дунд сургууль төгсөөд 1950 онд аймгийнхаа клубт орж дуу, бүжиг, хөгжмийн тоглолтуудад оролцон урлагийн гараагаа эхэлж, 1953-1960 онд Ховд аймгийн Хөгжимт драмын театрт, 1960-1991 онд Улсын хүүхэд залуучуудын театрт жүжигчнээр ажиллажээ.
Тэрээр Ховд аймгийн Хөгжимт драмын театрт ажиллахдаа Д.Нацагдоржийн “Учиртай гурван толгой” жүжгийн Нансалмаа, Л.Ванганы “Эмч нар” жүжгийн Бүрнээ эмч, “Урагшлах замд” жүжгийн Тогтохмаа, “Тожоо жолооч” жүжгийн Бадам, Ч.Ойдовын “Далан худалч” жүжгийн Алимаа, Ц.Цэдэнжав, Б.Бааст нарын “Цогийн идэр нас” жүжгийн Нямаа, Н.В.Гоголийн “Байцаагч Түшмэл” жүжгийн Мария Антоновна зэрэг 50 гаруй жүжгийн гол болон туслах дүр, 1960 оноос Улсын хүүхэд залуучуудын театрт жүжигчнээр ажиллахдаа А.Очирбатын “Баавгай дуулах уу” жүжгийн Алтан гургалдай, Д.Намдагийн “Шинэ зам” жүжгийн Дарьлхам, Б.Явуухулан, Н.Дугарсанжаа нарын “Ялалтын жигүүр” жүжгийн Шоовдор, Л.Ванганы “Хувиа бодогчид” жүжгийн Сономханд, “Жирийн хүмүүс” жүжгийн Эгч, Д.Батбаярын “Гэгээ” жүжгийн Дэнсмаа, “Хайрыг хайрла” жүжгийн Эмээ, З.Гүнсэн, З.Гүнсэн, О.Бямбажав нарын “Хүний бодол өөр болжээ” жүжгийн Булгамаа, В.Пановагийн “Гэнэн залуу нас” жүжгийн Зина, Ч.Нацагдоржийн “Миний чин зоригт бяцхан найз” жүжгийн Тагнуулч туулай, Б.Гүрцэрэнгийн “Шунал” жүжгийн Янзага, А.Линдгрений “Карлсон жаалхүү хоёр” жүжгийн Фрекен Бок, С.Маршакын “12 сар” жүжгийн Дагуул охин, 4-р сар, С.Михалковын “Бардам туулай” жүжгийн Туулай, У.Шекспирийн “Ромео Жульетта хоёр” жүжгийн Хатагтай Капулетти, М.Шатровын “Хувьсгалын нэрээр” жүжгийн Лениний нарин бичиг зэрэг дэлхийн сонгодог болон үндэсний, хүүхдийн жүжгийн 60 гаруй дүрийг чадварлаг бүтээсэн нэрт жүжигчин юм.
Тэрээр тайзны дүрийн шилдэг мастер төдийгүй монголын кино урлагт хүчээ сорьж, Ж.Бунтарын “Үүрийн цолмон” киноны Должин, “Гарьд магнай” киноны Дондогдулам хатан, Д.Жигжидийн “Хойт эх” киноны Хадам ээж, Б.Сумхүүгийн “Говь хянганд тулалдсан нь” киноны Цэвэлмаа, Г.Жигжидсүрэнгийн “Зарлаагүй дайны оршил” киноны Балжир, Л.Нацагнямын “Бор чоно” киноны Паажий эмгэн, Ш.Цэцэгийн “Еэ еэ шар Буд” киноны Будын эмээ, Д.Золбаярын “Ээждээ л үнсүүлэхсэн” киноны Ерөөлийн ээж, Чингисийн хүүхдүүд” киноны Ханд, Ц.Хүсэлбаатарын “Зугтаарай” киноны Эмгэн, Б.Дамдинсүрэн, Ч.Билгүүн нарын “Мөрдөгч” олон ангит киноны Сүрэн эмээ, Д.Цогтын “Ус дээшээ урсдаг” олон ангит киноны Цэнд эмээ зэрэг 20 гаруй кинонуудын гол болон туслах дүрүүдийг амжилттай бүтээж, ард түмэндээ хайрлагдсан жүжигчин байлаа.
Т.Чойжилсүрэн нь нь Улсын хүүхэд залуучуудын театрт олон жил үр бүтээлтэй ажиллаж, олон арван шилдэг дүрийг тайз, дэлгэцийн дүр бүтээсний учир Хөдөлмөрийн хүндэт медаль, Хөдөлмөрийн гавьяаны улаан тугийн одон, Ардын хувьсгалын 40, 50, 60, 70, 80 жилийн ойн медалиуд болон Соёлын тэргүүний ажилтан цол тэмдгээр шагнагдаж, 2014 онд Монгол улсын гавьяат жүжигчин цол хүртсэн юм.
Монголын тайз дэлгэцийн урлагийн нэрт жүжигчин Тогтохын Чойжилсүрэнгийн дүр бүтээх арвин их туршлага, цуцашгүй их хөдөлмөр, авьяас билгээс бид цаг ямагт суралцаж, түүний гэгээн дүр төрхийг үеийн үед дурсан санаж явах болно.
Д.Нацагдоржийн нэрэмжит УДЭТ-ын
Захиргаа, Уран сайхны зөвлөл,
Театрын хамт олноос.
2021.11.02

УИХ-ын дарга С.Бямбацогт: Зээл бүрийн цаана иргэдийн цөхөрсөн итгэл бий. Үүнийг шийдэх ёстой
Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүх: Энэ бүх гүтгэлэг худал болохыг нотлохын тулд би ажлаа өгч байгаад нэр төрөө сэргээлгэнэ
УИХ-ын дарга С.Бямбацогт: Иргэдийнхээ орлогыг хамгаалж, амьжиргааг дэмжсэн төсвийг УИХ баталлаа
Нийслэлийн хэмжээнд “Шар дарцаг” аян эхэллээ
Улаанбаатарт өдөртөө -9 градус хүйтэн
Нийслэлд цас орохтой холбогдуулан байгууллагууд бэлтгэлээ хангаад байна
Самбуугийн Энх-Эрдэнэ: Хорих ангиас ирсэн захидал миний үйлчлүүлэгчээсээ авсан том шагнал
Өвлийн идэш-2026 мах сүү, цагаан идээний нэгдсэн худалдааг зохион байгуулна
“УБТЗ” ХНН энэ онд 35 сая тн ачаа тээвэрлэж, түүхэн дээд амжилт тогтоох төлөвтэй байна
Цас орж, замын хөдөлгөөний ачаалал нэмэгдэх эрсдэлтэй байна
Согтуугаар тээврийн хэрэгсэл жолоодсон 73 зөрчил бүртгэгджээ
Өнөөдөр цагаагчин туулай өдөр
Улаанбаатарт өдөртөө +1 градус дулаан
УДЭТ-ын жүжигчин О.Энхтуул Монгол Улсын гавьяат жүжигчин цол хүртлээ
Орчин цагийн мэргэжлийн урлагийн ууган байгууллага-Улсын драмын эрдмийн театрын 95 жилийн ой тохиож байна
БНХАУ-д орон сууцны цогцолборт гал гарч, 14 хүн амиа алджээ
“Оюу Толгой” ХХК 2027 оноос ногдол ашиг олгоно гэдгээ захидлаар мэдэгдлээ
Улаанбаатарт өдөртөө +6 градус дулаан
Өнөөдөр цагаан бар өдөр
Архангайд айлуудын гэрт хулгай хийсэн дөрвөн этгээдийг баривчилж, 31 хөөрөг, 19 даалин хураан авчээ
Засгийн газрын ээлжит хуралдаанаас гаргасан шийдвэрийг танилцуулж байна
Есөн улсын 129 иргэнийг Монгол Улсаас албадан гаргав
Тэгш, сондгойгоор замын хөдөлгөөнд оролцсон өдрүүдийн зам ашигласны төлбөрөөс чөлөөлнө
“Их Засаг ба Хууль засаглахуй” сэдэвт эрдэм шинжилгээний хурал өнөөдөр болно
“Чингис хаан” тэргүүн зэргийн одонг Шинжлэх ухааны академид хүртээнэ
Б.Пүрэвдагва: Энэ өвөл эрчим хүчний хэмнэлттэй, дулаан хуримтлуурын технологи нэвтрүүлэн я
Аюулт үзэгдэл, ослын 99 удаагийн дуудлага бүртгэгдлээ
