Мунхаглан даварч буй багш нар ичиг,ичиг

Улс даяар багш нар цалингаа нэмүүлэхээр хугацаагүй ажил хаяж байгаагаа зарлав. Өнөөдөр зөвхөн багш нар ч биш төрийн,хувийн аль ч байгууллагад ажиллагчид 500-700 мянган төгрөгийн цалин авч байна. Энэ бол баримтат судалгааны дүн. Гэвч тэд багш нар шиг  хэрүүл тэмцэл хийж,төрөөс мөнгө нэхэж өлсөнө цангана гэж айлгаагүй байна. Хэрэв боломж, төсөв мөнгө байдагсан бол хамгийн түрүүнд гэмт хэрэгтэй улаан нүүрээрээ  тулж,өдөр шөнөгүй ажиллаж байдаг цагдаагийн бага,дунд тушаалын ажилтнуудын цалинг нэмчих юмсан.
Орон байр, хашаа байшингийн галын аюул, ой хээрийн түймэр, цас зуд, газар хөдлөлт, үер ус, цасан болон шороон шуурга , малын гоц халдварт өвчин гээд гамшиг хэцүү бүхэнтэй хамгийн түрүүнд улаан гараараа үзэлцдэг онцгой байдлын ажилтнуудын цалинг нэмээд өгчих юмсан.  Тэд нар маань  өвлийн жаварт хайрагдаж, халуун түймрийн голомтод шатах шахан тэмцэж,харлаж өлсөж даарч амь насаараа дэнчин тавьж бэрхийг туулж яваа. Гал унтраах хэрэгсэл багаж гэхэд бэрх юмаар галтай “уралцаж”,20-30 л-ийн канистртай  ус үүрч хөлсөө дуслуулан зүтгэж яваа. Тэд бас л амьдрах,үр хүүхдээ тэжээх гэж  бас дээр нь эх орондоо өргөсөн тангарагтаа үнэнч байхын үлгэрийг үзүүлэн чардайж байна.

Зуд болсон газарт хамгийн түрүүнд онцгойнхон л очдог биз дээ. Цас орж зам даваа хаагдахад онцгойнхон л зам дээр цагдаатай хоёулаа бөртийтөл зогсож байдаг. Эрүүл мэнд, амь насаараа дэнчин тавьж эх орны нэрийн өмнөөс үүрэг биелүүлж яваа тэд багш нарын адил төрөөс юм нэхэх эрхтэй хүмүүс. Тэд нараас дутахгүй хатуу үүрэг эх орны нэрийн өмнөөс биелүүлж байдаг шүүхийн шийдвэр гүйцэтгэлийнхэн ч хахаж цацтал цалин авдаггүй ч өргөсөн тангарагтаа үнэнчээр ажиллаж байна. Энэ мэтийг эргэцүүлэн бодох ухаан багш нарт дутаж байна гэлтэй.  Хагас өдрийн ажилтай,зуны дэлгэр цагаар хоёр сар амардаг  багш нар цалингаа нэмүүлнэ гэж улайран тэмцэж байхад цагдаа, онцгой,шүүхийн шийдвэр гүйцэтгэлийнхэнд жагсвал жагсах,тэмцвэл тэмцэх эрх байгаа. Тэд төрөөс цалин байтугай хайр нэхэх эрхтэй.

Багш нар үнэхээр 500-650 төгрөгийн цалингаар амьдарч чадахгүй байгаа бол тэдэнтэй адил цалинтай төрийнхөн, хувийнхан яагаад жагсаж болохгүй гэж. Багш нарын мунхаглан муйхарлах нь хэрээс хэтэрлээ. Одоо жолоогоо тат. Та нар ямар цас зудтай ноцолдож, гал түймэртэй улаан нүүрээрээ тулж үзсэн үү. Нас барсан хүний цогцос галаас гаргахаас эхлээд хэн ч хийдэггүй ажлыг онцгой,цагдаа нар хийдэг. Гэхдээ тэд хэзээ ч “хүүр”-тэй ажилласны төлөө мөнгө нэхдэггүй. Ажил хийвэл ам тосддог. Түүнээс биш хэрүүл тэмцэл хийгээд  ихийг авлаа гэхэд бусдаас илүү амаа тослоод буян нэмэгдэх болов уу даа,багш нар аа.

Нийгмийн хөгжилтэй хөл нийлүүлье гэвэл багш нар мэдлэгээ дээшлүүлж, номтой нөхөрлөж явбал сайнсан. Шавь нартаа хэрүүл тэмцэл хийхийг бишгүй үзүүллээ, энэ чинь ямар үлгэр дуурайлал болох вэ. “Бардам үгээр цэцэн болдоггүй,балмад явдлаар баатар болдоггүй” гэж өвгөд дээдсийн сургаал бий. Даврахаа боль,багш нар аа. Ерөнхий боловсролын сургуулийн захирлууд багш нарыг өөгшүүлэн турхирахаа боль.

Тэгж ярьвал та нарын олонх  нь тэтгэврийн эмгэд,өвгөд шүү. Авлига авна, үдийн цайгаар бизнес хийнэ, хамаатан садандаа гуанз өгнө, хүүхэд шилжиж ирэхэд мөнгө авна, аттестат “арын” хаалгаар гаргаж өгнө гээд та нөхдийн маш их “но”- г хүмүүс мэднэ.  Бас тэгээд захирал л гавьяат болно, 60,70 хүрчихээд ширээ сандалтайгаа зулгаалдана. Сургуульд бугшсан булайг илрүүлэх,тэмцэх гэсэн багш нарыг хяхаж хавчиж, нам дарна. Олны үг ортой гэдэг хойно иймэрхүү яриа өнөөдөр ч яригдсаар байна. Одоо боль,өндөр настай багш,захирлуудыг үтэр түргэн тэтгэвэрт нь гарга. Эс тэгвээс замбараагүй байдал улам газар авна. Залуус нь нийгмээ ойлгох ухаан,ухамсартай ажилла. Цалин мөнгө гэдэг шавь нараас чинь илүү зүйл гэж үү.

Я.Манлай